Badanie na populacji szwedzkiej poddaje w wątpliwość zasadność przeprowadzania badań przesiewowych w kierunku tętniaka aorty brzusznej

155 0
Udostępnij
155 0
Tętniak aorty brzusznej

Tętniak aorty brzusznej (abdominal aortic aneurysm, AAA), który występuje w krajach zachodnich u około 7% mężczyzn w wieku ≥65 lat, zazwyczaj nie daje żadnych objawów i bardzo często rozpoznaje się go dopiero w momencie pęknięcia. Wtedy może być już jednak za późno na uratowanie życia: umiera 80 osób na 100, u których dochodzi do takiego powikłania. Dlatego też wydaje się sensowne wprowadzenie ultrasonograficznych badań przesiewowych na obecność AAA w grupie zwiększonego ryzyka, czyli mężczyzn w wieku >65 lat (dodatkowymi czynnikami ryzyka jest palenie papierosów, nadciśnienie, wysokie ciśnienie krwi czy stwierdzenie AAA u innego członka rodziny). Ich zasadność potwierdziły wyniki 4 randomizowanych badań przeprowadzonych w latach 80. i 90. XX wieku, co spowodowało wprowadzenie programu badań przesiewowych w kierunku wykrycia AAA między innymi w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Szwecji.

W Polsce takie badanie wykonywane jest w ramach kujawsko-pomorskiego programu badań przesiewowych w kierunku tętniaka aorty brzusznej (w 2017 roku przeznaczono na ten cel 36 tys. zł). W latach 2018-2020 ma być również wprowadzany ogólnopolski program badań przesiewowych.

Autorzy opublikowanego w czerwcu w piśmie Lancet badania z udziałem populacji szwedzkiej wysunęli jednak hipotezę, że obecnie badania przesiewowe na obecność AAA straciły swoje uzasadnienie z powodu redukcji śmiertelności z powodu tej choroby, głównie dzięki zmniejszeniu częstości palenia (w tym w populacji osób najbardziej zagrożonych występowaniem AAA). Przeanalizowano dane 25 265 Szwedów w wieku ≥65 lat, którzy w latach 2006-2009 uczestniczyli w programie badań przesiewowych, oraz 106 087 Szwedów w tym samym wieku, którzy nie zostali włączeni do programu. Oceniono również tendencje dotyczące śmiertelności wśród mężczyzn w wieku 40-99 lat w okresie od stycznia 1987 roku do grudnia 2015 roku.

U osób, które włączono do programu badań przesiewowych, w ciągu 6 lat stwierdzono nieistotne statystycznie zmniejszenie śmiertelności z powodu AAA (dostosowany iloraz szans [aOR] 0,76, 95% przedział ufności [CI] 0,38-1,51), tak więc śmierci uniknęło 2 na 10 000 włączonych do programu badań przesiewowych mężczyzn. Był on związany ze zwiększeniem szans na diagnozę AAA (aOR 1,52, 95% CI 1,16-1,99; p=0,002) i operacji (aOR 1,59, 95% CI 1,20-2,10; p=0,001), co oznacza, że nadrozpoznawalność dotyczyła 49 z 10 000 włączonych do niego mężczyzn (95% CI 25-73), w tym u 19 niepotrzebnie wykonano operację (95% CI 1-37).

Stwierdzono, że śmiertelność z powodu AAA zmniejszyła się w Szwecji od początku XXI wieku do 2015 roku z 36 do 10 na 100 000 mężczyzn w wieku 65-74 lat. Nie stwierdzono jednak różnic między regionami, w których prowadzono badania przesiewowe, a regionami, w których takich badań nie wprowadzono, co ma wskazywać na większe znaczenie innych czynników ryzyka AAA, np. zmniejszenia częstości palenia, niż skuteczności badań przesiewowych. Podkreślono jednak ograniczenia badania, w tym krótki (zaledwie 6-letni) okres, który upłynął od wprowadzenia badań przesiewowych.

Piśmiennictwo

Johansson M, Zahl PH, Siersma V, et al. Benefits and harms of screening men for abdominal aortic aneurysm in Sweden: a registry-based cohort study. Lancet. 2018 Jun 16;391(10138):2441-2447. doi: 10.1016/S0140-6736(18)31031-6.

Udostępnij
Artykuł w kategoriach

Dołącz do dyskusji


Treść na stronie do której próbujesz uzyskać dostęp jest przeznaczona tylko dla lekarzy. Proszę o odpowiedź na pytanie: Czy jesteś lekarzem?

Oświadczam, że jestem lekarzem

Powered by WordPress Popup